Chính sách nguồn tham khảo
Chất lượng thông tin y tế phụ thuộc vào nguồn. Trang này liệt kê rõ nguồn nào chúng tôi được phép trích dẫn, nguồn nào tuyệt đối không dùng, và cách chúng tôi ghi trích dẫn.
Nguồn được phép trích dẫn
Xếp theo thứ tự ưu tiên khi có nhiều nguồn cùng nói về một vấn đề.
-
1
Cơ quan y tế Việt Nam
Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị, thông tư, quyết định của Bộ Y tế; tài liệu chuyên môn của các bệnh viện đầu ngành trực thuộc Bộ.
Vì sao ưu tiên nhất: đây là căn cứ áp dụng tại Việt Nam, và có những điểm khác biệt so với hướng dẫn quốc tế (ví dụ ngưỡng BMI Châu Á).
-
2
Tổ chức y tế quốc tế
WHO (Tổ chức Y tế Thế giới) và các cơ quan y tế công lập quốc gia khác khi tài liệu của họ được công bố công khai.
Lưu ý khi dùng: phải kiểm tra tài liệu có áp dụng cho khu vực châu Á không — nhiều ngưỡng khác nhau giữa các quần thể.
-
3
Hội chuyên khoa
Khuyến cáo của các hội chuyên khoa Việt Nam và quốc tế (tim mạch, nội tiết, nhi khoa, sản phụ khoa, thận học…).
Lưu ý khi dùng: ghi rõ năm ban hành, vì khuyến cáo được cập nhật thường xuyên và phiên bản cũ có thể đã bị thay thế.
-
4
Bài báo khoa học đã bình duyệt
Nghiên cứu đăng trên tạp chí có bình duyệt, truy cập được qua PubMed hoặc cơ sở dữ liệu học thuật tương đương.
Lưu ý khi dùng: ưu tiên tổng quan hệ thống và phân tích gộp hơn nghiên cứu đơn lẻ. Một nghiên cứu đơn lẻ không đủ để đưa ra khẳng định chung.
Nguồn tuyệt đối không dùng
Đây là ranh giới cứng. Nội dung dựa trên các nguồn dưới đây không được xuất bản, bất kể thông tin nghe có hợp lý đến đâu.
Video mạng xã hội
YouTube, Facebook, TikTok — kể cả video của bác sĩ có tên tuổi. Nội dung nói không được biên tập, không có bình duyệt, và không thể trích dẫn chính xác.
Blog cá nhân, diễn đàn
Bao gồm cả blog của người có chuyên môn. Nếu thông tin đó đúng, nó phải có nguồn gốc từ tài liệu chính thức — hãy trích dẫn tài liệu gốc đó.
Trang bán hàng
Trang bán thuốc, thực phẩm chức năng, thiết bị y tế. Nội dung ở đó phục vụ mục đích thương mại, không phải mục đích thông tin.
Trang tổng hợp không ghi nguồn
Các trang tin sức khỏe chép lại lẫn nhau mà không dẫn nguồn gốc. Trích dẫn chúng là nhân bản sai sót của người khác.
Nội dung do AI tạo ra
Không dùng nội dung sinh tự động làm nguồn, và không xuất bản bài do AI viết mà chưa có người kiểm tra từng câu đối chiếu với tài liệu gốc.
Tài liệu đã bị thay thế
Hướng dẫn y khoa cũ đã có phiên bản mới. Chúng tôi kiểm tra tính hiệu lực của nguồn ở mỗi kỳ rà soát 12 tháng.
Cách chúng tôi ghi trích dẫn
Mỗi mục nguồn ở cuối bài phải có đủ bốn thành phần:
- Tên tài liệu cụ thể · Tổ chức ban hành · Năm · Link trực tiếp
- Tên tài liệu — tên đầy đủ, không viết tắt mơ hồ
- Tổ chức — cơ quan chịu trách nhiệm ban hành
- Năm — để bạn biết thông tin mới hay cũ
- Link — dẫn tới trang chứa thông tin, không phải trang chủ tổ chức
Link về trang chủ của một tổ chức lớn là cách tỏ ra có nguồn mà không thực sự có nguồn — bạn không thể kiểm chứng được. Chúng tôi yêu cầu link dẫn thẳng tới trang, tài liệu PDF, hoặc mục cụ thể chứa thông tin được trích dẫn.
Khi các nguồn mâu thuẫn nhau
Điều này xảy ra thường xuyên hơn bạn nghĩ — ví dụ ngưỡng BMI theo thang Châu Á khác thang WHO toàn cầu. Nguyên tắc của chúng tôi:
- Ưu tiên nguồn áp dụng tại Việt Nam khi có sự khác biệt theo khu vực.
- Ghi rõ đang dùng thang đo nào ngay trên giao diện, để bạn không nhầm khi so sánh với tài liệu khác.
- Khi khác biệt có ý nghĩa với người đọc, giải thích ngắn gọn vì sao có khác biệt.
- Không im lặng chọn một con số rồi bỏ qua con số kia.
Khoảng tham chiếu trên phiếu xét nghiệm của bạn
Khoảng tham chiếu in trên phiếu xét nghiệm có thể khác với khoảng chung chúng tôi hiển thị, vì mỗi phòng lab dùng máy và bộ kit khác nhau. Trong trường hợp đó, khoảng trên phiếu của bạn mới là khoảng áp dụng cho kết quả đó — hãy hỏi bác sĩ đã chỉ định xét nghiệm.
Trạng thái hiện tại
Nhiều bảng số liệu trên trang hiện mang nhãn [Chờ điền nguồn chính thức]. Điều này nghĩa là: bảng đó chưa hoàn tất bước kiểm duyệt và chưa được gắn nguồn theo đúng chuẩn nêu trên. Chúng tôi hiển thị nhãn công khai thay vì giấu, và ưu tiên hoàn tất theo thứ tự rủi ro — nhóm công cụ trẻ em trước tiên. Xem các vị trí kiểm duyệt đang tuyển →
Thấy nguồn có vấn đề?
Nếu bạn phát hiện một trích dẫn không khớp với tài liệu gốc, một link đã hỏng, hoặc một nguồn đã bị thay thế bởi phiên bản mới — hãy báo cho chúng tôi. Đây là loại phản hồi chúng tôi xử lý trước tiên.